ថ្ងៃអង្គារ ទី៣១ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២០
ក. តើពន្ធលើដីធ្លីមិនបានប្រើប្រាស់ជាអ្វី?
ពន្ធលើដីធ្លីមិនបានប្រើប្រាស់ គឺជាប្រភេទពន្ធប្រចាំឆ្នាំដែលអនុវត្តលើដីមានសំណង់និងដីគ្មានសំណង់ដែលមិនបានប្រើប្រាស់ដែលស្ថិតនៅក្រៅទីតាំងភូមិសាស្ត្រដែលជាកម្មវត្ថុនៃពន្ធលើអចលនទ្រព្យនៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។
ខ. និយមន័យពាក្យគន្លឹះ
- កម្មសិទ្ធិករ សំដៅដល់បុគ្គលណាដែលផ្នែកសុរិយោដី ឬអាជ្ញាធរដែនដីចាប់ពីថ្នាក់ឃុំ-សង្កាត់ឡើងទៅបានចេញឯកសារផ្លូវការទទួលស្គាល់សិទ្ធិរបស់បុគ្គលនោះ ក្នុងការប្រើប្រាស់ដីក្នុងតំបន់ណាមួយជាលក្ខណៈជាប់លាប់ក្តីឬបណ្តោះអាសន្នក្តី។
- ដីធ្លីមិនបានប្រើប្រាស់ សំដៅដល់ ដីមានសំណង់ឬគ្មានសំណង់ដែលមិនបានប្រើប្រាស់។
ពន្ធលើដីធ្លីមិនបានប្រើប្រាស់ ត្រូវបានលើកលែងដូចខាងក្រោម៖
ក- ដីធ្លីមិនបានប្រើប្រាស់ដែលមានផ្ទៃក្រឡាតិចជាងឬស្មើ ៥ (ប្រាំ) ហិកតា សម្រាប់ដីមួយកន្លែង។
ខ- ដីធ្លីមិនបានប្រើប្រាស់ដែលមានផ្ទៃក្រឡាលើសពី ៥ (ប្រាំ) ហិកតា ត្រូវបានលើកលែងពន្ធលើដីធ្លីមិនបានប្រើប្រាស់ ស្របតាមលក្ខខណ្ឌណាមួយដូចខាងក្រោម៖
- ដីកសិកម្មកំពុងបង្កបង្កើនផលដោយមានការបញ្ជាក់ពីគណៈកម្មការ ឬអនុគណៈកម្មការវាយតម្លៃដីសម្រាប់ពន្ធលើដីធ្លីមិនបានប្រើប្រាស់
- ដីកំពុងបម្រើសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចរបស់រូបវន្តបុគ្គល ឬនីតិបុគ្គលដែលបានចុះបញ្ជីពន្ធដារនៅរដ្ឋបាលសារពើពន្ធ
- ដីមានសំណង់ឬគ្មានសំណង់ស្ថិតក្រោមកិច្ចសន្យាជួល
- ដីដែលជាកម្មសិទ្ធិរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល ឬស្ថាប័នរាជរដ្ឋាភិបាល
- ដីដែលជាកម្មសិទ្ធិរបស់សហគមន៍
- ដីសម្បទានសេដ្ឋកិច្ចដែលជួលពីរដ្ឋសម្រាប់ប្រើប្រាស់ជាសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចផ្សេងៗ
- ដីជាកម្មសិទ្ធិរបស់រដ្ឋដែលបានជួលទៅឱ្យនីតិបុគ្គលឬរូបវន្តបុគ្គលណាមួយសម្រាប់ប្រើប្រាស់ជាសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចផ្សេងៗតាមកិច្ចសន្យាឬកិច្ចព្រមព្រៀងរវាងភាគីទាំងពីរ
- ដីដែលស្ថិតនៅក្នុងតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេស ដែលបម្រើផ្ទាល់ដល់សកម្មភាពកសិកម្ម ឧស្សាហកម្ម និងសេវាកម្ម
- ដីដែលត្រូវបានចុះបញ្ជីជាទ្រព្យសម្បត្តិរបស់សហគ្រាសក្នុងវិស័យអប់រំ សិក្សាធិការ និងបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈសម្រាប់គោលដៅបម្រើការងារក្នុងវិស័យទាំងនេះ។ ក្នុងករណីដែលដីនេះត្រូវបានលក់ ឬមិនត្រូវបានប្រើប្រាស់តាមគោលដៅខាងលើ ត្រូវបំពេញកាតព្វកិច្ចសារពើពន្ធស្របតាមច្បាប់និងលិខិតបទដ្ឋានគតិយុត្តស្តីពីពន្ធដារជាធរមាន។
- ពន្ធលើដីធ្លីមិនបានប្រើប្រាស់ ត្រូវប្រមូលប្រចាំឆ្នាំតាមអត្រា ២% (ពីរ) ភាគរយ នៃមូលដ្ឋានគិតពន្ធ។
- មូលដ្ឋានគិតពន្ធលើដីធ្លីមិនបានប្រើប្រាស់ ត្រូវផ្អែកលើតម្លៃដីដែលកំណត់ដោយគណៈកម្មការវាយតម្លៃដី សម្រាប់ពន្ធលើដីធ្លីមិនបានប្រើប្រាស់ ដោយត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យកាត់ចេញពីមូលដ្ឋានគិតពន្ធចំនួន ៥ (ប្រាំ) ហិកតា សម្រាប់ដីមួយកន្លែង។
- មូលដ្ឋានគិតពន្ធ
- គណនាប្រាក់ពន្ធត្រូវបង់
ឧទាហរណ៍៖ លោក “ក” មានដីធ្លីមិនប្រើប្រាស់មួយកន្លែងទំហំ ៩០ ០០០ម២ តម្លៃមូលដ្ឋានគិតពន្ធដែលកំណត់ដោយគណៈកម្មការវាយតម្លៃដីសម្រាប់ពន្ធលើដីធ្លីមិនបានប្រើប្រាស់គឺ ១៥ ០០០៛/ម២។
ចូរគណនាប្រាក់ពន្ធលើដីធ្លីមិនបានប្រើប្រាស់ក្នុងខែសីហាសម្រាប់ឆ្នាំ២០២៥?
ចម្លើយ៖
មូលដ្ឋានគិតពន្ធ = (៩០ ០០០ម២ - ៥០ ០០០ម២) x ១៥ ០០០៛/ម២
ប្រាក់ពន្ធត្រូវបង់ = ៦០០ ០០០ ០០០៛ x ២% = ១២ ០០០ ០០០ រៀល
ង. កាតព្វកិច្ច និងបែបបទនៃការប្រកាសបង់ពន្ធ
ចំពោះដីដែលមានផ្ទៃក្រឡាលើសពី ៥ (ប្រាំ) ហិកតា ត្រូវដាក់លិខិតប្រកាសនិងបង់ប្រាក់ពន្ធលើដីធ្លីមិនបានប្រើប្រាស់នៅសាខាពន្ធដារខេត្តដែលអចលនទ្រព្យស្ថិតនៅ ឬនៅអគ្គនាយកដ្ឋានពន្ធដារចំពោះអចលនទ្រព្យស្ថិតនៅទូទាំងប្រទេស ឬតាមអនឡាញ តាមរយៈកម្មវិធីទូរស័ព្ទដៃអ្នកជាប់ពន្ធ (GDT Taxpayer App) ឬតាមរយៈធនាគារ
ពាណិជ្ជដៃគូរបស់អគ្គនាយកដ្ឋានពន្ធដារ ចាប់ពីថ្ងៃទី១ ខែមករា ដល់ថ្ងៃទី៣០ ខែកញ្ញា នៃឆ្នាំជាប់ពន្ធនីមួយ។
តើការចុះបញ្ជីឬបច្ចុប្បន្នភាពព័ត៌មានដីធ្លីមិនបានប្រើប្រាស់ត្រូវភ្ជាប់ឯកសារអ្វីខ្លះ?
ការចុះបញ្ជីឬបច្ចុប្បន្នភាពព័ត៌មានដីធ្លីមិនបានប្រើប្រាស់ត្រូវភ្ជាប់ឯកសារ ដូចខាងក្រោម៖
- ប័ណ្ណសម្គាល់សិទ្ធិកាន់កាប់អចលនវត្ថុ ឬវិញ្ញាបនត្រសម្គាល់ម្ចាស់អចលនវត្ថុ ឬឯកសារពាក់ព័ន្ធនឹងការកាន់កាប់អចលនទ្រព្យដែលបញ្ជាក់ដោយអាជ្ញាធរឃុំ/សង្កាត់ឡើងទៅ (ច្បាប់ចម្លង)
- អត្តសញ្ញាណប័ណ្ណសញ្ជាតិខ្មែរ ឬសំបុត្របញ្ជាក់កំណើត ឬលិខិតឆ្លងដែន ឬសៀវភៅគ្រួសារ ឬសៀវភៅស្នាក់នៅ ឬលិខិតបញ្ជាក់ទីលំនៅរបស់អ្នកជាប់ពន្ធ (ច្បាប់ថតចម្លង)
- រូបថតរបស់អចលនទ្រព្យ
- និយាមកាអចលនទ្រព្យ (រយៈទទឹង និងរយៈបណ្តោយ)
- វិក្កយបត្រទឹក-អគ្គិសនី (ប្រសិនបើមាន)
- ឯកសារពាក់ព័ន្ធផ្សេងទៀតដូចជា៖ លិខិតអនុញ្ញាតសាងសង់ លិខិតបើកការដ្ឋានសាងសង់ លិខិតបិទការដ្ឋានសាងសង់ លិខិតបញ្ជាក់ពីអាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ច (ក្នុងករណីសំណង់ទើបសាងសង់ ឬមានការកែប្រែ)
- បំពេញទម្រង់ PT 01 “ពាក្យស្នើសុំចុះបញ្ជី និងធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពព័ត៌មានអចលនទ្រព្យ”៕
កាលបរិច្ឆេទផុតកំណត់ការបង់ប្រាក់ពន្ធ និងការដាក់លិខិតប្រកាសប្រចាំខែ-ឆ្នាំ
២០ កក្កដា ២០២៦
នៅសល់៦ថ្ងៃទៀតបង់ប្រាក់ពន្ធ និងដាក់លិខិតប្រកាសពន្ធប្រចាំខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ ដោយដៃ
២៥ កក្កដា ២០២៦
នៅសល់១១ថ្ងៃទៀតបង់ប្រាក់ពន្ធ និងដាក់លិខិតប្រកាសពន្ធប្រចាំខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ តាមអនឡាញ
២០ សីហា ២០២៦
នៅសល់១ខែទៀតបង់ប្រាក់ពន្ធ និងដាក់លិខិតប្រកាសពន្ធប្រចាំខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ ដោយដៃ
ថ្ងៃអង្គារ ទី៣១ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២០
ក. តើពន្ធលើដីធ្លីមិនបានប្រើប្រាស់ជាអ្វី?
ពន្ធលើដីធ្លីមិនបានប្រើប្រាស់ គឺជាប្រភេទពន្ធប្រចាំឆ្នាំដែលអនុវត្តលើដីមានសំណង់និងដីគ្មានសំណង់ដែលមិនបានប្រើប្រាស់ដែលស្ថិតនៅក្រៅទីតាំងភូមិសាស្ត្រដែលជាកម្មវត្ថុនៃពន្ធលើអចលនទ្រព្យនៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។
ខ. និយមន័យពាក្យគន្លឹះ
- កម្មសិទ្ធិករ សំដៅដល់បុគ្គលណាដែលផ្នែកសុរិយោដី ឬអាជ្ញាធរដែនដីចាប់ពីថ្នាក់ឃុំ-សង្កាត់ឡើងទៅបានចេញឯកសារផ្លូវការទទួលស្គាល់សិទ្ធិរបស់បុគ្គលនោះ ក្នុងការប្រើប្រាស់ដីក្នុងតំបន់ណាមួយជាលក្ខណៈជាប់លាប់ក្តីឬបណ្តោះអាសន្នក្តី។
- ដីធ្លីមិនបានប្រើប្រាស់ សំដៅដល់ ដីមានសំណង់ឬគ្មានសំណង់ដែលមិនបានប្រើប្រាស់។
ពន្ធលើដីធ្លីមិនបានប្រើប្រាស់ ត្រូវបានលើកលែងដូចខាងក្រោម៖
ក- ដីធ្លីមិនបានប្រើប្រាស់ដែលមានផ្ទៃក្រឡាតិចជាងឬស្មើ ៥ (ប្រាំ) ហិកតា សម្រាប់ដីមួយកន្លែង។
ខ- ដីធ្លីមិនបានប្រើប្រាស់ដែលមានផ្ទៃក្រឡាលើសពី ៥ (ប្រាំ) ហិកតា ត្រូវបានលើកលែងពន្ធលើដីធ្លីមិនបានប្រើប្រាស់ ស្របតាមលក្ខខណ្ឌណាមួយដូចខាងក្រោម៖
- ដីកសិកម្មកំពុងបង្កបង្កើនផលដោយមានការបញ្ជាក់ពីគណៈកម្មការ ឬអនុគណៈកម្មការវាយតម្លៃដីសម្រាប់ពន្ធលើដីធ្លីមិនបានប្រើប្រាស់
- ដីកំពុងបម្រើសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចរបស់រូបវន្តបុគ្គល ឬនីតិបុគ្គលដែលបានចុះបញ្ជីពន្ធដារនៅរដ្ឋបាលសារពើពន្ធ
- ដីមានសំណង់ឬគ្មានសំណង់ស្ថិតក្រោមកិច្ចសន្យាជួល
- ដីដែលជាកម្មសិទ្ធិរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល ឬស្ថាប័នរាជរដ្ឋាភិបាល
- ដីដែលជាកម្មសិទ្ធិរបស់សហគមន៍
- ដីសម្បទានសេដ្ឋកិច្ចដែលជួលពីរដ្ឋសម្រាប់ប្រើប្រាស់ជាសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចផ្សេងៗ
- ដីជាកម្មសិទ្ធិរបស់រដ្ឋដែលបានជួលទៅឱ្យនីតិបុគ្គលឬរូបវន្តបុគ្គលណាមួយសម្រាប់ប្រើប្រាស់ជាសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចផ្សេងៗតាមកិច្ចសន្យាឬកិច្ចព្រមព្រៀងរវាងភាគីទាំងពីរ
- ដីដែលស្ថិតនៅក្នុងតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេស ដែលបម្រើផ្ទាល់ដល់សកម្មភាពកសិកម្ម ឧស្សាហកម្ម និងសេវាកម្ម
- ដីដែលត្រូវបានចុះបញ្ជីជាទ្រព្យសម្បត្តិរបស់សហគ្រាសក្នុងវិស័យអប់រំ សិក្សាធិការ និងបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈសម្រាប់គោលដៅបម្រើការងារក្នុងវិស័យទាំងនេះ។ ក្នុងករណីដែលដីនេះត្រូវបានលក់ ឬមិនត្រូវបានប្រើប្រាស់តាមគោលដៅខាងលើ ត្រូវបំពេញកាតព្វកិច្ចសារពើពន្ធស្របតាមច្បាប់និងលិខិតបទដ្ឋានគតិយុត្តស្តីពីពន្ធដារជាធរមាន។
- ពន្ធលើដីធ្លីមិនបានប្រើប្រាស់ ត្រូវប្រមូលប្រចាំឆ្នាំតាមអត្រា ២% (ពីរ) ភាគរយ នៃមូលដ្ឋានគិតពន្ធ។
- មូលដ្ឋានគិតពន្ធលើដីធ្លីមិនបានប្រើប្រាស់ ត្រូវផ្អែកលើតម្លៃដីដែលកំណត់ដោយគណៈកម្មការវាយតម្លៃដី សម្រាប់ពន្ធលើដីធ្លីមិនបានប្រើប្រាស់ ដោយត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យកាត់ចេញពីមូលដ្ឋានគិតពន្ធចំនួន ៥ (ប្រាំ) ហិកតា សម្រាប់ដីមួយកន្លែង។
- មូលដ្ឋានគិតពន្ធ
- គណនាប្រាក់ពន្ធត្រូវបង់
ឧទាហរណ៍៖ លោក “ក” មានដីធ្លីមិនប្រើប្រាស់មួយកន្លែងទំហំ ៩០ ០០០ម២ តម្លៃមូលដ្ឋានគិតពន្ធដែលកំណត់ដោយគណៈកម្មការវាយតម្លៃដីសម្រាប់ពន្ធលើដីធ្លីមិនបានប្រើប្រាស់គឺ ១៥ ០០០៛/ម២។
ចូរគណនាប្រាក់ពន្ធលើដីធ្លីមិនបានប្រើប្រាស់ក្នុងខែសីហាសម្រាប់ឆ្នាំ២០២៥?
ចម្លើយ៖
មូលដ្ឋានគិតពន្ធ = (៩០ ០០០ម២ - ៥០ ០០០ម២) x ១៥ ០០០៛/ម២
ប្រាក់ពន្ធត្រូវបង់ = ៦០០ ០០០ ០០០៛ x ២% = ១២ ០០០ ០០០ រៀល
ង. កាតព្វកិច្ច និងបែបបទនៃការប្រកាសបង់ពន្ធ
ចំពោះដីដែលមានផ្ទៃក្រឡាលើសពី ៥ (ប្រាំ) ហិកតា ត្រូវដាក់លិខិតប្រកាសនិងបង់ប្រាក់ពន្ធលើដីធ្លីមិនបានប្រើប្រាស់នៅសាខាពន្ធដារខេត្តដែលអចលនទ្រព្យស្ថិតនៅ ឬនៅអគ្គនាយកដ្ឋានពន្ធដារចំពោះអចលនទ្រព្យស្ថិតនៅទូទាំងប្រទេស ឬតាមអនឡាញ តាមរយៈកម្មវិធីទូរស័ព្ទដៃអ្នកជាប់ពន្ធ (GDT Taxpayer App) ឬតាមរយៈធនាគារ
ពាណិជ្ជដៃគូរបស់អគ្គនាយកដ្ឋានពន្ធដារ ចាប់ពីថ្ងៃទី១ ខែមករា ដល់ថ្ងៃទី៣០ ខែកញ្ញា នៃឆ្នាំជាប់ពន្ធនីមួយ។
តើការចុះបញ្ជីឬបច្ចុប្បន្នភាពព័ត៌មានដីធ្លីមិនបានប្រើប្រាស់ត្រូវភ្ជាប់ឯកសារអ្វីខ្លះ?
ការចុះបញ្ជីឬបច្ចុប្បន្នភាពព័ត៌មានដីធ្លីមិនបានប្រើប្រាស់ត្រូវភ្ជាប់ឯកសារ ដូចខាងក្រោម៖
- ប័ណ្ណសម្គាល់សិទ្ធិកាន់កាប់អចលនវត្ថុ ឬវិញ្ញាបនត្រសម្គាល់ម្ចាស់អចលនវត្ថុ ឬឯកសារពាក់ព័ន្ធនឹងការកាន់កាប់អចលនទ្រព្យដែលបញ្ជាក់ដោយអាជ្ញាធរឃុំ/សង្កាត់ឡើងទៅ (ច្បាប់ចម្លង)
- អត្តសញ្ញាណប័ណ្ណសញ្ជាតិខ្មែរ ឬសំបុត្របញ្ជាក់កំណើត ឬលិខិតឆ្លងដែន ឬសៀវភៅគ្រួសារ ឬសៀវភៅស្នាក់នៅ ឬលិខិតបញ្ជាក់ទីលំនៅរបស់អ្នកជាប់ពន្ធ (ច្បាប់ថតចម្លង)
- រូបថតរបស់អចលនទ្រព្យ
- និយាមកាអចលនទ្រព្យ (រយៈទទឹង និងរយៈបណ្តោយ)
- វិក្កយបត្រទឹក-អគ្គិសនី (ប្រសិនបើមាន)
- ឯកសារពាក់ព័ន្ធផ្សេងទៀតដូចជា៖ លិខិតអនុញ្ញាតសាងសង់ លិខិតបើកការដ្ឋានសាងសង់ លិខិតបិទការដ្ឋានសាងសង់ លិខិតបញ្ជាក់ពីអាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ច (ក្នុងករណីសំណង់ទើបសាងសង់ ឬមានការកែប្រែ)
- បំពេញទម្រង់ PT 01 “ពាក្យស្នើសុំចុះបញ្ជី និងធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពព័ត៌មានអចលនទ្រព្យ”៕